Riła i Pirin. Góry Bułgarii z plecakiem

Podczas opracowywania niniejszego przewodnika przyświecała nam myśl stworzenia książki przede wszystkim praktycznej – niewielkiej objętościowo, której turysta wędrujący po górach nie zawaha się włożyć do plecaka i używać na trasie, a jednocześnie pomocnej przy planowaniu wycieczki, użytecznej w trakcie jej trwania i dostarczającej podstawowych informacji o regionie – jego przyrodzie, dziedzictwie kulturowym i miejscach najbardziej wartych odwiedzenia. Stąd specyficzna forma i układ naszego przewodnika.

Zasadniczą część stanowią opisy tras – propozycje wycieczek o różnej długości i zróżnicowanym stopniu trudności – zarówno tras spacerowych, jak i prawdziwych całodziennych górskich „wyryp”. Trasy przebiegają przez najciekawsze tereny regionu – wielokrotnie przemierzając góry, chcemy skierować Cię, Czytelniku, w miejsca sprawdzone, niejednokrotnie „obowiązkowe punkty”, które trzeba zobaczyć, aby naprawdę móc nazwać się prawdziwym turystą. Ale proponujemy także zakątki mniej znane, często z dala od znakowanych szlaków – te oczarowały nas na tyle, że chcemy się z Tobą nimi „podzielić”. Wszystkie trasy zostały zebrane w trzy grupy – o różnej skali trudności – bardziej szczegółowy podział znajduje się na dalszych kartach przewodnika. Opisujemy punkty istotne dla przebiegu wycieczki – strome podejścia, węzły szlaków, miejsca mylnie oznakowane lub trudne topograficznie. Z boku tekstu prowadzona jest oś czasowa z sumarycznymi czasami przejścia poszczególnych odcinków trasy. Integralną częścią opisu każdej trasy jest jej profil wysokościowy i schematyczna mapka. Profil jest narysowany z dużym przewyższeniem – tzn. oś wysokości jest nieproporcjonalnie duża w porównaniu z poziomą osią odległości. Dzięki temu profile są bardziej wyraziste – należy jednak pamiętać, że nie oddają rzeczywistych nachyleń stoków – faktycznie teren jest dużo „łagodniejszy”. Na następnych stronach Czytelnik znajdzie szczegółowe wyjaśnienie wszystkich elementów profilu i opisu trasy.

Ponieważ propozycje wycieczek nie obejmują wszystkich znakowanych szlaków regionu górskiego, dołączamy ich wykaz z czasami przejść i dodatkowo schemat ich przebiegu. Zebraliśmy także najważniejsze informacje praktyczne dotyczące komunikacji, noclegów, wyżywienia itp. W ostatniej części przewodnika podajemy podstawowe wiadomości dotyczące regionu, jego przyrody, historii i zabytków, krótkie opisy miejscowości. Mamy nadzieję, że tak opracowany przewodnik sprawi, że aktywny wypoczynek stanie się Twoim ulubionym sposobem spędzania wolnego czasu. Wszelkie uwagi dotyczące treści i formy naszego przewodnika prosimy przesyłać na adres redakcji.

W góry, w góry, miły bracie, tam swoboda czeka na cię – pisał kiedyś Wincenty Pol. Ale żeby wycieczka w góry sprawiła nam więcej radości niż trudu, musimy się do niej dobrze przygotować. Na początek należy dobrze zaplanować trasę – pomocny w tym będzie oczywiście nasz przewodnik; niezbędnym wyposażeniem każdego turysty powinna być mapa turystyczna. Na polskim rynku mapy gór Bułgarii są trudno dostępne. Księgarnia internetowa wydawnictwa Bezdroża sprowadza najpopularniejsze bułgarskie mapy turystyczne. Są to mapy w skali 1:55 000, a Riła i Pirin znalazły się na osobnych arkuszach. Mapy te zawierają sporo błędów, szczególnie w przebiegu i kolorach szlaków, sa jednak jedynymi dostęnymi mapami turystycznymi tych gór. Mogą więc być co najwyżej tylko uzupełnieniem. Trasę należy zaplanować na miarę swoich możliwości i kondycji – uwzględniając dystans oraz różnicę wysokości. Na początek sezonu warto wyruszyć na kilka krótszych tras, a dopiero później planować poważniejsze eskapady. Wybierając się na wycieczkę wiosną lub późną jesienią, warto wziąć pod uwagę długość dnia oraz to, że w wyższych partiach gór może zalegać spora warstwa śniegu, która spowalnia marsz (czasami nawet dwukrotnie).

Zajmijmy się teraz na chwilę wyposażeniem turysty, czyli tym, co na siebie włożyć i co zabrać do plecaka. Podstawą udanej wędrówki są dobre i wygodne buty – najlepiej na sztywnej podeszwie (typu „wibram”) i sięgające ponad kostkę – uchroni nas to przed bolesnymi zwichnięciami. Nie należy iść w góry w nowych, nierozchodzonych butach – może się to zakończyć bardzo boleśnie i zrazić na dłuższy czas do wędrówek. Jeżeli chodzi o ubiór, to zależnie od pory roku należy zabrać odpowiednio ciepłą odzież – godna polecenia jest ta wykonana z polaru zapewniającego dobrą regulację termiczną w czasie marszu. Generalnie należy stosować zasadę ubierania się „na cebulę” – więcej warstw lżejszej odzieży – dzięki temu nie zagotujemy się w czasie podejścia nawet przy często zmieniających się warunkach pogodowych. Niezależnie od pory roku należy mieć ze sobą przeciwdeszczową, chroniącą przed wiatrem kurtkę – ideałem (niestety drogim) jest odzież z goreteksu. Wychodząc w wyższe partie, zwłaszcza jesienią i wczesną wiosną, dobrze mieć czapkę i rękawiczki.

Niezbędnym wyposażeniem turysty jest plecak – jego wielkość zależy od długości trasy i pory roku – powinien mieć co najmniej 30 l pojemności. Z dodatkowego wyposażenia, przydatnego na wycieczce, należy zabrać latarkę, zapałki, podręczną apteczkę (minimum dwa bandaże elastyczne, plastry, woda utleniona, środki przeciwbólowe). Osobną sprawą jest prowiant – dobrze jest mieć termos z ciepłą herbatą, a latem co najmniej 1,5-litrową butelkę wody. Jeżeli na trasie jest schronisko, najczęściej można w nim zjeść ciepłe danie, jeżeli nie ma, to trzeba wziąć prowiant na cały dzień (nawet jeżeli planujemy tylko półdniową wycieczkę). Warto mieć telefon komórkowy, który może okazać się nieoceniony w razie wypadku. Odpowiednikiem GOPR w Bułgarii jest Płaninska Spasitelna Służba. Jej centrala znajduje się w Sofii (ul. Todor Kableszkow 52, tel. (02) 562-829). Ma ona kontakt radiowy z ponad 250 schroniskami i oddziałami terenowymi.

Grzegorz Petryszak– związany z górami od zawsze, nowosądeczanin z urodzenia, absolwent Akademii Ekonomicznej w Krakowie, wolne chwile spędza na wędrówkach górskich. Przemierza górskie szlaki Karpat – zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie oraz w Rumunii. Poddał się też urokowi Bałkanów, w tym gór Bułgarii. Współpracuje z magazynem NPM, gdzie zamieszcza relacje ze swych licznych podróży.

Władysław Jankow – ur. 1980 r. w Burgas nad Morzem Czarnym, spędził wczesne dzieciństwo w Bułgarii, by następnie przenieść się do Piotrkowa Trybunalskiego. Ukończył studia geogra- ficzne na UJ. Jego wielka pasja to góry i przyroda. Potrzeba kontaktu z naturą oraz ciekawość innych kultur pchają go wciąż ku nowym podróżom. W wolnych chwilach zaszywa się w górach, a letnie miesiące spędza z plecakiem, przemierzając drogi i bezdroża. Przemierzył Karpaty, góry Irlandii i Szkocji, odbył samotną podróż rowerem dookoła Irlandii, odwiedził większość krajów Europy, dotarł również w syberyjski Ałtaj i Sajany. Jednak jednym z najbliższych sercu kierunków pozostają Bałkany, a w szczególności Bułgaria. Mieszanka kultur, religii i narodowości, bogata historia i piękno różnorodnego krajobrazu tak silnie przyciągają i intrygują.